सिद्धार्थ बैंकको पोखरास्थित तालचोक शाखामा भएको ५० लाख रुपैयाँको ऋण घोटाला प्रकरण र सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्स कम्पनीको नाफामा आएको ४७ प्रतिशतको भारी गिरावटले नेपाली वित्तीय क्षेत्रमा तरङ्ग पैदा गरिदिएको छ । यी दुई फरक प्रकृतिका घटनाले एकातिर बैंकिङ सुशासनको चरम उल्लंघनलाई उजागर गरेका छन् भने अर्कोतिर बीमा क्षेत्रको कमजोर वित्तीय स्वास्थ्य र नियामकको कडा निगरानीलाई चित्रण गरेका छन् ।

पोखरा महानगरपालिका–३० ढुंगेपाटनका मोहन बहादुर शाहीको नाममा रहेको जग्गा धितो राखेर ५० लाख रुपैयाँ ऋण प्रवाह भएको यस घटनामा बैंकको सुरक्षा प्रणाली पूर्णतः असफल देखिएको छ । आफ्नै श्रीमानको हस्ताक्षर किर्ते गरी श्रीमती वन्ती शाहीले सुर्खेतका भद्र थापासँगको मिलेमतोमा सिद्धार्थ बैंकबाट उक्त रकम निकालेको रहस्य खुलेपछि इलाका प्रहरी कार्यालय शिशुवाको टोलीले उनीहरूलाई पक्राउ गरेको छ । जग्गाधनीको भौतिक उपस्थिति र हस्ताक्षरको सही पहिचान बिना यति ठूलो रकम ऋण दिइनुले सिद्धार्थ बैंकका कर्मचारीहरूको प्रत्यक्ष संलग्नता रहेको आशंकालाई बलियो बनाएको छ । हाल पक्राउ परेका दुवै जनालाई जिल्ला अदालतबाट ५ दिनको म्याद थप गरी ठगी र आपराधिक विश्वासघातको कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ । बैंकका शाखा प्रबन्धक र सूचना अधिकारी सम्पर्कविहीन हुनुले यस प्रकरणलाई झनै शंकास्पद बनाएको छ, जसले गर्दा सर्वसाधारणको निक्षेप र बैंकिङ प्रक्रियाको विश्वसनीयतामाथि ठूलो धक्का पुगेको छ ।

यसैगरी, निर्जीवन बीमा क्षेत्रको अग्रणी संस्था सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्स कम्पनी (सलिको) को अवस्था पनि सन्तोषजनक देखिएको छैन । चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्ममा कम्पनीको खुद नाफा गत वर्षको तुलनामा ४७.१३ प्रतिशतले घटेर १३ करोड ३२ लाख रुपैयाँमा खुम्चिएको छ । गत वर्ष सोही अवधिमा २५ करोड १९ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको कम्पनीको यो अवस्थाले लगानीकर्ताहरूमा निरासा छाएको छ । यद्यपि कम्पनीले २ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ कुल बीमाशुल्क आर्जन गरेर व्यापारमा सामान्य वृद्धि कायम राखेको छ, तर उच्च सञ्चालन खर्च र दाबी भुक्तानीको चापका कारण नाफामा उल्लेख्य गिरावट आएको हो । यसका साथै, कम्पनीले ‘सम्पत्ति बीमा निर्देशन २०८०’ विपरीत बीमा शुल्कमा अवैध छुट दिएको पाइएपछि नेपाल बीमा प्राधिकरणले २ लाख रुपैयाँ जरिवाना समेत तिराएको छ । नाफामा आएको संकुचन र नियामकको कारबाहीले सलिकोको संस्थागत सुशासन र बजार व्यवस्थापनमा गम्भीर प्रश्नहरू खडा गरिदिएका छन् ।

समग्रमा, सिद्धार्थ बैंकमा भएको किर्ते हस्ताक्षर प्रकरण र सलिकोको खस्कँदो वित्तीय सूचक तथा नियामकको डण्डाले नेपालका वित्तीय र बीमा संस्थाहरूमा आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली कति कमजोर छ भन्ने देखाउँछ । एकातिर बैंकिङ अपराधले सर्वसाधारणको सम्पत्ति जोखिममा परेको छ भने अर्कोतिर बीमा कम्पनीहरूले नीतिगत उल्लंघन गर्दा लगानीकर्ताको प्रतिफलमा भारी गिरावट आइरहेको छ । यी दुवै घटनाले सम्बन्धित निकायहरूलाई आफ्नो अनुगमन पद्धति र सुरक्षा प्रोटोकलमा तत्काल सुधार गर्न गम्भीर चेतावनी दिएका छन् ।