जोडिनुहोस
बिहिबार, असार १६, २०७९
बिहिबार, असार १६, २०७९
  • होमपेज
  • वाणिज्य बैंक भन्दा विकास बैंक सक्षम ?

वाणिज्य बैंक भन्दा विकास बैंक सक्षम ?

मनोज ज्ञवाली । पछिल्लो समय विकास बैंकहरुमा तरलता अभाव छैन । तर वाणिज्य बैंक, बैंकहरुमा चर्को तलरता अभाव भएको देखिएको छ । पछिल्लो सयम विकास बैंक, वाणिज्य बैक भन्दा सक्षम भएका छन् ।
विकास बैंकको खास उद्देश्य भनेको प्रतिस्पर्धाको आधारमा देश विकासमा टेवा पूर्याउने हो । विकास बैंकहरु पनि कुनै चिजमा असक्षम छैनन् । हिजो वाणिज्य बैंकहरु पनि दुई अर्ब पुँजीमा नै चलेका थिए । तीन वर्ष पहिलेका वाणिज्य बैंकभन्दा अहिलेका राष्ट्रिय स्तरका विकास बैंकहरु धेरै कुरामा सक्षम छन् । त्यसकारण, कसैलाई काखा कसैलाई पाखा नगरिदिए हुन्थ्यो भन्ने विकास बैंककहरुको अपेक्षा छ ।

वाणिज्य बैंकहरु नै सबै स्थानीय तहमा पुग्नुपर्ने सरकारी नीति आफ्नो ठाउँमा छ । जसअनुसार, मुगु, डोल्पा, रोल्पा र रुकुम जस्ता दुर्गम ठाउँमा पनि वाणिज्य बैंकहरुले शाखा विस्तार गरिरहेका छन् । तर, थोरै पुँजी भएका विपन्न वर्गहरुलाई वाणिज्य बैंकले दिने सेवा त्यत्ति प्रभावकारी नहुन सक्छ । वाणिज्य बैंकहरुले ठुलो ठुलो कर्जा प्रवाह गर्ने भएकाले दुर्गम भेगका विपन्न जनताले (ठुलो कर्जा) सेवा लिन सक्दैनन् । त्यसकारण त्यस्ता दुर्गम ठाउँमा सेवा दिन विकास बैंकहरु नै जानुपर्ने हुन्छ । किनभने विकास बैंकहरुले सानो सानो कर्जा प्रवाह गर्ने गर्दछन् । जसले गर्दा विपन्न वर्गहरु लाभान्वित हुन्छन् ।

उत्पादनशील क्षेत्रमा विकास बैंक पनि वाणिज्य बैंक कै हाराहारीमा रहेका छन् । मौद्रिक नीतिले उत्पादनशील क्षेत्रमा विकास बैंकहरुले १५ प्रतिशत लगानी गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । पछिल्लो समयमा विकास बैंकहरुले पनि आफ्नो लगानीको अधिकाश लगानी उत्पादनशिल क्षेत्रमा गर्दै आएका छन् । राष्ट्र बैंकको निर्देशन अनुरुप विकास बैंकहरु अघि बढिरहेका छन् ।

विकास बैंकहरुका समस्या
विकास बैंकहरुलाई एकातर्फ विजनेश ग्रोथको समस्या छ भने अर्कोतर्फ इम्प्लोइज टर्न ओभरको समस्या छ । विकास बैकहरु पुँजीका हिसाबले ठूला भइसकेका छन् । तर, सोही अनुरुप विजनेस नबढ्दा तरलता अभावको समस्या देखिएको छ । निक्षेपको वृद्धिदर वार्षिक १८÷२० प्रतिशत हुँदा विकास बैंकको कर्जाको वृद्धिदर ६०÷७० प्रतिशत अपेक्षा गरिएको छ । पहिले वाणिज्य बैंकसँग कारोबार गर्न नसक्ने ग्राहकहरु विकास बैंकमा आउने स्थिती थियो । तर, अहिले विकास बैंकका ग्राहकहरुलाई वाणिज्य बैंकहरुले तानिरहेका छन् ।

स्प्रेड रेट पाँच प्रतिशतको दायरामा राख्नुपर्ने भइसकेको छ । फि बेस्ड आयको बृद्धि लिएर जाँदा पनि विकास बैंकलाई वाणिज्य बैंकको तुलनामा कम फ्लेक्जिबिलिटी छ । जस्तै, अहिले हामी कुनै पनि सरकारी संयन्त्रहरुलाई फाइदा पुग्ने गरी सरकारी ग्यारेन्टी जारी गर्ने अवस्थामा नभएका कारण ग्यारेन्टी कमिशन घटेर आउँछ । फरेन एलसी खोल्न नपाउने भएपछि एलसीको कमीसन पनि छैन । तर, संचालन खर्च घट्दैन । यसले गर्दा हामीलाई रिटर्न अन इक्विटी राम्रो बनाइ राख्न चुनौती छ । यी चुनौतीहरु हुँदा हुँदै पनि यसलाई सामना गरेर अगाडी बढ्न सक्ने क्षमता अहिलेका विकास बैंकहरुसँग छ र अन्य वित्तीय संस्थाहरुले पनि पूँजी पुर्याई सकेर आफ्नो योजना अनुसार अघि बढी सकेका छन् ।

अहिलेको अवस्थामा बैंकिङ क्षेत्रमा लगानीयोग्य पूँजीको अवस्था सहज रहेको छ । हाल बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरु डिपोजिटको माकेर्टिङ भन्दा कर्जाको मार्के्टिङमा लागि परिरहेका छन् । बैंकहरुको डिपोजिटको रेट हेर्दा घटाउँदै ल्याइएको छ । बचतमा १० प्रतिशत साढे १० प्रतिशतसम्म व्याज दिने वाणिज्य बैंकहरु हाल ३÷४ प्रतिशत व्याज दिईरहेका छन् । विकास बैंकहरुले पनि व्याज घटाएर नै दिएको अवस्था छ । त्यसकारण, लामो समयको लागि त भन्न सकिँदैन, तर अहिले तरलता अभावको अवस्था सहज भएको छ । अधिकांश बैंकहरु कुल संकलित निक्षेपको १० प्रतिशत कर्जा प्रवाह गर्नसक्ने अवस्थामा छन् । (ज्योति विकास बैंकका सीइओ मनोज ज्ञवालीको कुराकानीमा तयार पारिएको लेख)

तपाइको प्रतिक्रिया दिनुहोस्

Your email address will not be published.

हामी तपाईंको इमेल अरू कसैसँग साझा गर्दैनौं।

लोकप्रिय समाचार

प्रचलन खबर

धेरै टिप्पणी गरिएका