नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो नौ महिनाको विस्तृत वित्तीय प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै देशको बाह्य क्षेत्रको अवस्था अत्यन्त सुदृढ र उत्साहजनक रहेको तथ्य उजागर गरेको छ । केन्द्रीय बैंकको पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार समीक्षा अवधिमा शोधनान्तर स्थिति ७ खर्ब ३१ अर्ब १६ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ । यो बचत अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा दोब्बरभन्दा बढी हो, जहाँ गत वर्ष चैत मसान्तसम्म शोधनान्तर स्थिति ३ खर्ब ४६ अर्ब २३ करोड रुपैयाँले मात्र बचतमा रहेको थियो । अमेरिकी डलरमा हेर्दा पनि यो सुधार उत्तिकै प्रभावशाली देखिन्छ । गत वर्षको नौ महिनामा २ अर्ब ५५ करोड डलरले बचतमा रहेको शोधनान्तर स्थिति यस वर्षको सोही अवधिमा ५ अर्ब १० करोड डलर पुगेको छ । यसले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारको भुक्तानी सन्तुलन निकै बलियो अवस्थामा पुगेको देखाउँछ ।
बाह्य क्षेत्रको अर्को महत्वपूर्ण अवयव चालु खातामा पनि उल्लेख्य सुधार आएको छ । समीक्षा अवधिमा चालु खाता ६ खर्ब १८ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ । गत आर्थिक वर्षको पहिलो नौ महिनामा यस्तो बचत २ खर्ब २२ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ मात्र थियो । अमेरिकी डलरको सन्दर्भमा अघिल्लो वर्ष १ अर्ब ६४ करोड डलर बचतमा रहेको चालु खाता अहिले ४ अर्ब ३२ करोड डलर पुगेको छ । चालु खाताको यो स्तरको बचतले मुलुकभित्र भित्रिने र बाहिरिने रकमको सन्तुलनमा सकारात्मक मोड आएको पुष्टि गर्दछ ।
पुँजीगत र वैदेशिक लगानीको क्षेत्रमा पनि सकारात्मक संकेतहरू देखिएका छन् । समीक्षा अवधिमा खुद पुँजीगत ट्रान्सफर १४ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ७ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ मात्र थियो । त्यस्तै, प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (इक्विटी मात्र) मा पनि सुधार आएको छ । अघिल्लो वर्ष ८ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ भित्रिएकोमा यस वर्षको नौ महिनामा १४ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ वैदेशिक लगानी भित्रिएको राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कले देखाउँछ ।
देशको कुल विदेशी विनिमय सञ्चितिमा पनि ऐतिहासिक वृद्धि भएको छ । २०८२ असार मसान्तमा २६ खर्ब ७७ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ बराबर रहेको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ३०.५ प्रतिशतले बढेर २०८३ चैत मसान्तमा ३४ खर्ब ९४ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अमेरिकी डलरमा यस्तो सञ्चिति असार मसान्तमा १९ अर्ब ५० करोड डलर रहेकोमा चैतसम्म २०.८ प्रतिशतले बढेर २३ अर्ब ५५ करोड डलर कायम भएको छ । कुल सञ्चितिमध्ये नेपाल राष्ट्र बैंकमा रहेको हिस्सा २७.७ प्रतिशतले बढेर ३० खर्ब ८२ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, अन्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूसँग रहेको विदेशी मुद्रा सञ्चिति ५६.८ प्रतिशतको ठूलो छलाङ मार्दै ४ खर्ब १२ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।
वर्तमान आयातको दरलाई आधार मान्दा अहिलेको विदेशी मुद्रा सञ्चिति नेपालको आर्थिक इतिहासमै उच्च स्तरको सुरक्षित अवस्थामा छ । बैंकिङ क्षेत्रसँग रहेको यो सञ्चितिले २१.८ महिनाको वस्तु आयात र १८.४ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहने देखिएको छ । यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने मूल्य वृद्धि वा अन्य बाह्य झड्काहरू सामना गर्न नेपालको अर्थतन्त्रसँग बलियो प्रतिरक्षात्मक क्षमता रहेको संकेत गर्दछ । समग्रमा, शोधनान्तर बचत र विदेशी मुद्रा सञ्चितिको यो तथ्याङ्कले नेपालको बाह्य क्षेत्र संकटमुक्त र सुदृढ अवस्थामा रहेको प्रमाणित गरेको छ ।
